Phong tục cưới hỏi
Các nghi lễ cưới hỏi của người Việt: thứ tự và ý nghĩa từng lễ
Các nghi lễ cưới hỏi của người Việt theo thứ tự: dạm ngõ, ăn hỏi, vu quy, rước dâu, thành hôn, lại mặt; khác biệt ba miền và lễ nào cần gửi thiệp.
Đội ngũ TLwed6 phút đọc
Một đám cưới truyền thống của người Việt không chỉ có tiệc cưới, mà là chuỗi nghi lễ cưới hỏi nối tiếp nhau, mỗi lễ có ý nghĩa riêng với hai bên gia đình. Hiểu đúng thứ tự và ý nghĩa giúp cô dâu chú rể chuẩn bị chu đáo, tránh lúng túng trước người lớn, và biết lễ nào cần gửi thiệp mời, mời những ai.
Thứ tự các nghi lễ cưới hỏi
Ngày nay phần lớn gia đình rút gọn còn ba lễ chính: dạm ngõ, ăn hỏi và lễ cưới (gồm vu quy bên nhà gái và thành hôn bên nhà trai). Thứ tự đầy đủ như sau:
- Lễ dạm ngõ (chạm ngõ): nhà trai sang nhà gái đặt vấn đề chính thức.
- Lễ ăn hỏi (đính hôn): nhà trai mang tráp lễ sang hỏi cưới.
- Lễ xin dâu: đại diện nhà trai sang trước giờ đón dâu để xin phép.
- Lễ vu quy: nhà gái làm lễ gia tiên, tiễn con gái về nhà chồng.
- Lễ rước dâu: đoàn nhà trai đón cô dâu về.
- Lễ thành hôn (lễ tơ hồng): nhà trai làm lễ gia tiên đón dâu mới.
- Tiệc cưới của mỗi bên hoặc tiệc chung.
- Lễ lại mặt: vài ngày sau cưới, vợ chồng mới về thăm nhà gái.
Lễ dạm ngõ: lời "đặt vấn đề" chính thức
Dạm ngõ là buổi gặp mặt đầu tiên giữa hai gia đình. Nhà trai mang lễ vật đơn giản như trầu cau, chè, rượu, bánh kẹo sang nhà gái để xin phép cho đôi trẻ được tìm hiểu, tiến tới hôn nhân. Buổi này thường chỉ có bố mẹ và vài người thân gần, không mời khách, không cần thiệp.
Đây cũng là dịp hai bên bàn sơ bộ về ngày ăn hỏi, ngày cưới và cách tổ chức.
Lễ ăn hỏi: tráp lễ và con số lẻ
Lễ ăn hỏi (còn gọi là lễ đính hôn) đánh dấu việc hai bên chính thức nhận lời. Nhà trai mang tráp lễ sang nhà gái, số tráp thường là số lẻ như 5, 7, 9 hoặc 11, tượng trưng cho sự phát triển. Lễ vật phổ biến gồm trầu cau, rượu, chè, bánh phu thê, bánh cốm (miền Bắc), trái cây, xôi gấc, heo quay (miền Nam).
Đội bê tráp gồm các nam thanh niên chưa vợ bên nhà trai và nữ chưa chồng bên nhà gái, mặc áo dài đồng bộ. Sau lễ, nhà gái lại quả, tức gửi lại một phần lễ vật để thể hiện sự trân trọng.
Lễ ăn hỏi thường mời họ hàng gần và bạn bè thân của hai bên. Nhiều gia đình kết hợp ăn hỏi và vu quy trong cùng một ngày để tiết kiệm thời gian cho khách ở xa.
Lễ vu quy và lễ thành hôn
Lễ vu quy do nhà gái tổ chức trước giờ rước dâu. Cô dâu cùng bố mẹ thắp hương báo cáo tổ tiên, xin phép về nhà chồng. Từ "vu quy" có nghĩa là "về nhà chồng", vì vậy thiệp mời của nhà gái thường ghi "lễ vu quy".
Lễ thành hôn (hay lễ tân hôn) do nhà trai tổ chức khi đón cô dâu về. Đôi vợ chồng mới làm lễ gia tiên, ra mắt họ hàng nhà trai, nhận quà và lời chúc. Thiệp mời của nhà trai ghi "lễ thành hôn".
Giờ đẹp và lễ rước dâu
Hai bên thường chọn giờ hoàng đạo cho lễ xin dâu, rước dâu và lễ gia tiên. Trưởng đoàn nhà trai (thường là người có uy tín trong họ) đại diện phát biểu ở cả hai nhà. Đoàn rước dâu nên đến đúng giờ đã hẹn, mang theo mâm lễ xin dâu gồm trầu cau và rượu.
Tiệc cưới và lễ lại mặt
Tiệc cưới có thể tổ chức tại gia, nhà hàng hoặc trung tâm tiệc cưới, tùy từng bên hoặc chung. Đây là phần mời nhiều khách nhất, gồm bạn bè, đồng nghiệp, hàng xóm.
Lễ lại mặt (còn gọi là "nhị hỷ" hay "tứ hỷ" tùy số ngày sau cưới) là lúc vợ chồng mới mang lễ vật về thăm bố mẹ vợ, thể hiện lòng biết ơn. Nhiều gia đình thành phố đã rút gọn lễ này.
Khác biệt giữa ba miền
| Miền Bắc | Miền Trung | Miền Nam | |
|---|---|---|---|
| Lễ ăn hỏi | Trang trọng, nhiều tráp, có bánh cốm, bánh phu thê | Giản dị, ít tráp hơn | Thường gộp với lễ cưới, có heo quay |
| Tiệc cưới | Thường tổ chức riêng mỗi bên | Thường tổ chức riêng mỗi bên | Hay tổ chức chung một tiệc lớn |
| Mâm cỗ | Mâm 6 người | Mâm 6 đến 8 người | Bàn 10 người |
Lễ nào cần gửi thiệp, mời những ai?
- Dạm ngõ: không cần thiệp, chỉ người nhà hai bên.
- Ăn hỏi: báo miệng hoặc gửi thiệp cho họ hàng gần và bạn thân.
- Vu quy và thành hôn: gửi thiệp cho khách của từng bên, ghi đúng tên lễ.
- Tiệc cưới: gửi thiệp cho tất cả khách mời.
Với thiệp cưới online ở TLwed, một thiệp có thể liệt kê nhiều lễ (ăn hỏi, vu quy, thành hôn, tiệc) với giờ và địa điểm riêng, kèm bản đồ chỉ đường cho từng nơi. Bạn có thể xem thử phần "Nghi lễ" trong mẫu Trúc Đào hoặc Sao Rơi. Cần mẫu câu chữ, đọc cách viết lời mời thiệp cưới. Còn nếu đang lên kế hoạch, checklist chuẩn bị đám cưới sẽ giúp bạn không bỏ sót việc gì.
Câu hỏi thường gặp
Lễ ăn hỏi và lễ cưới cách nhau bao lâu?
Thường từ vài tuần đến vài tháng. Nhiều gia đình hiện nay tổ chức ăn hỏi và cưới cách nhau một đến hai ngày, hoặc gộp chung một ngày để khách ở xa tiện đi lại.
Lễ vu quy và lễ thành hôn khác nhau thế nào?
Lễ vu quy do nhà gái tổ chức để tiễn con gái về nhà chồng; lễ thành hôn do nhà trai tổ chức để đón con dâu. Vì vậy thiệp của mỗi bên ghi tên lễ khác nhau.
Tráp ăn hỏi nên có bao nhiêu tráp?
Số tráp thường là số lẻ: 5, 7, 9 hoặc 11 tùy điều kiện và phong tục từng vùng. Quan trọng là hai gia đình thống nhất trước.
Có thể bỏ lễ dạm ngõ không?
Có. Nhiều gia đình gộp dạm ngõ vào buổi gặp mặt bàn chuyện cưới, miễn là hai bên đồng thuận.
